Trong vài năm trở lại đây, ngành dược liệu Việt Nam phát triển mạnh mẽ và được xem như một trong những “kho báu xanh” của châu Á. Việt Nam sở hữu điều kiện khí hậu đa dạng, thổ nhưỡng phong phú và hệ sinh thái rừng tự nhiên rộng lớn, tạo môi trường lý tưởng cho nhiều loại thảo dược có giá trị cao về dược tính. Nhiều loại dược liệu Việt Nam không chỉ được ứng dụng trong Đông y truyền thống, mà còn được các viện nghiên cứu quốc tế săn đón nhằm chiết xuất hoạt chất phục vụ y dược hiện đại, mỹ phẩm, và thực phẩm chức năng.

Theo các báo cáo khoa học, Việt Nam có hơn 5.000 loài cây thuốc, trong đó hơn 300 loài có giá trị kinh tế lớn. Điều đáng chú ý là nhiều loại thảo dược đặc hữu chỉ có ở Việt Nam, không xuất hiện ở quốc gia khác.

Dưới đây là 15 loại dược liệu quý hiếm của Việt Nam đang được thế giới tìm kiếm, cùng giá trị, nhu cầu thị trường và tiềm năng phát triển.

1. Sâm Ngọc Linh

• Được mệnh danh là “Quốc bảo của Việt Nam”

• Chỉ phân bố tại núi Ngọc Linh – Kon Tum & Quảng Nam

• Hàm lượng saponin cao hơn cả sâm Hàn, sâm Mỹ, sâm Triều Tiên

Công dụng chính: tăng miễn dịch, chống stress oxy hóa, hỗ trợ ung thư, tăng nội lực cơ thể
Giá trị thị trường: cao nhất Việt Nam, thường 100–300 triệu/kg củ tươi loại đẹp

2. Tam thất Bắc

• Thuộc họ nhân sâm, trồng nhiều tại Hà Giang & Lào Cai

• Là dược liệu hàng đầu trong Đông y

Công dụng: cầm máu, bổ huyết, giảm đau, tăng sức khỏe tim mạch
Thị trường xuất khẩu: Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc săn mua liên tục

3. Lan kim tuyến (Lan gấm)

• Cực kỳ quý hiếm – đã từng đứng trước nguy cơ tuyệt chủng

• Được xem là dược liệu trị bệnh nan y

Giá trị: lá nhỏ vài gram có giá hàng triệu đồng

4. Sa nhân tím

• Dược liệu tiêu chuẩn trong ngành dược phẩm Đông Á

• Nhu cầu tăng mạnh từ Ấn Độ, Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc

Ứng dụng: kháng khuẩn, tiêu viêm, chữa tiêu hóa
Giá xuất: vài triệu đến hàng chục triệu/kg

5. Ba kích tím

• Đặc sản dược liệu vùng Đông Bắc

• Thị trường yêu thích vì tác dụng tăng sinh lý nam giới

Tác dụng nổi bật: bổ thận, mạnh gân cốt, tăng nội tiết đàn ông

6. Đinh lăng

• Được mệnh danh là “nhân sâm của người nghèo”

• Dễ trồng – hàm lượng hoạt chất cao

Ứng dụng: thuốc bổ, giảm stress, lợi sữa, ổn định giấc ngủ
Xuất khẩu dạng nguyên liệu lẫn dạng viên uống

7. Atiso đỏ & Atiso xanh

• Đà Lạt nổi tiếng thế giới vì nguồn atiso chất lượng cao

• Được dùng nhiều trong công nghiệp dược phẩm & đồ uống

Công dụng: thanh lọc gan, lợi mật, giảm cholesterol

8. Hà thủ ô đỏ

• Dược liệu cổ truyền phục hồi sức khỏe & tóc

Điểm đặc biệt: thị trường Mỹ & EU đặc biệt ưa chuộng 
Ứng dụng: mỹ phẩm, chức năng vàng – chống lão hoá.

9. Nghệ vàng – tinh nghệ – curcumin

• Việt Nam đứng top xuất khẩu nguyên liệu nghệ

Công dụng: kháng viêm, chữa dạ dày, làm đẹp
Curcumin nano mang lại giá trị xuất khẩu rất cao

10. Bình vôi

• Chứa alcaloid có tác dụng an thần mạnh

• Là nguyên liệu sản xuất thuốc điều trị mất ngủ

11. Diệp hạ châu

• Còn gọi là cây chó đẻ

• Được thế giới công nhận trong điều trị viêm gan siêu vi

12. Nấm lim xanh Quảng Nam

• Cực kỳ hiếm do mọc tự nhiên trên gỗ lim đã chết

• Giá trị lên tới hàng chục triệu/kg

13. Hồi Lạng Sơn

• Top gia vị – dược liệu – xuất khẩu tỷ USD

Ứng dụng: dược phẩm, thực phẩm, mỹ phẩm, tinh dầu

14. Quế Trà My

• Một trong những giống quế tốt nhất thế giới

Đặc điểm nổi bật: tinh dầu quế hàm lượng cao – mùi mạnh
Giá trị xuất khẩu cao sang Ấn Độ, Trung Đông, EU

15. Sâm dây Ngọc Linh

• Cùng vùng sinh thái với Sâm Ngọc Linh

• Thị trường Hàn Quốc đặc biệt chuộng

Công dụng: bồi sức, giải độc, tăng trí nhớ

Tiềm năng của ngành dược liệu Việt Nam

❖ 1. Thị trường toàn cầu tăng tốc

Thế giới đang chuyển hướng từ thuốc tổng hợp sang dược liệu tự nhiên.
Nhu cầu tăng mỗi năm ~7-12%.

❖ 2. Việt Nam có lợi thế cạnh tranh tự nhiên

• khí hậu đa dạng

• nhiều loài đặc hữu

• lao động rẻ

• đất rộng

❖ 3. Xu hướng chuyển đổi sang sản xuất chuẩn quốc tế

• GACP-WHO

• GlobalGAP

• GMP dược liệu
  → giúp Việt Nam dễ xuất khẩu hơn

❖ 4. Làn sóng đầu tư mạnh từ: Nhật – Hàn – Singapore – Trung Quốc

Thách thức lớn của dược liệu Việt Nam

• Khai thác tự nhiên thiếu kiểm soát

• Sản lượng không ổn định

• Chưa có thương hiệu quốc gia rõ ràng

• 70% dược liệu nhập khẩu từ Trung Quốc

• Giá trị xuất khẩu thấp vì bán nguyên liệu thô

Giải pháp phát triển bền vững cho dược liệu Việt Nam

1. Trồng theo tiêu chuẩn GACP

2. Xây dựng vùng nguyên liệu tập trung

3. Liên kết viện nghiên cứu – doanh nghiệp – nông dân

4. Chế biến sâu thay vì bán thô

5. Nhà nước hỗ trợ chỉ dẫn địa lý

6. Ứng dụng công nghệ & số hóa truy xuất

7. Xây dựng thương hiệu quốc gia ngành “dược liệu Việt Nam”

Dược liệu Việt Nam đang bước vào thời kỳ vàng của thị trường toàn cầu. Với nguồn tài nguyên phong phú và giá trị cao, ngành này có thể trở thành một ngành xuất khẩu tỷ USD nếu:

• khai thác khoa học

• trồng và quản lý chuẩn hóa

• chế biến sâu

• gắn thương hiệu Việt Nam với chất lượng cao

Trong tương lai, nhiều chuyên gia dự đoán dược liệu sẽ trở thành một trong những ngành mũi nhọn mới của kinh tế Việt Nam – ngang tầm thủy sản, cà phê, và gạo.